Internet

מדינת ישראל دولة اسرائيل trb. Medinat Jisra’el, Daulat Isra’il Państwo Izraela
Flaga Izraela Herb Izraela
Hymn: Hatikwa
Konstytucja	Ustawa Zasadnicza Izraela
Język urzędowy	hebrajski, arabski
Język używany	hebrajski
Stolica	Jerozolima1
Ustrój polityczny	demokratyczny
Typ państwa	demokracja parlamentarna
Głowa państwa	prezydent Szimon Peres
Szef rządu	premier Ehud Olmert
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	149. na świecie 20 770 km² 2%
Liczba ludności (2008)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	98. na świecie 7 337 0002▲ 351 osób/km²
Jednostka monetarna	nowy szekel izraelski (ILS (NIS))
Niepodległość	spod brytyjskiego mandatu Ligi Narodów 14 maja 1948
Religia dominująca	Judaizm
Strefa czasowa	UTC +2 – zima UTC +3 – lato
Kod ISO 3166	IL
Domena internetowa	.il
Kod samochodowy	IL
Kod telefoniczny	+972
Terytoria zależne	Strefa Gazy
Terytoria autonomiczne	Autonomia Palestyńska
1  Kwestia stolicy Izraela jest sprawą kontrowersyjną. Siedzibą władz i konstytucyjną stolicą jest Jerozolima, jednak jako, że prawnomiędzynarodowy status tego miasta nie został dotąd uregulowany, ONZ i większość państw, w tym Polska, nie uznają de iure suwerenności Izraela nad całą Jerozolimą i większość przedstawicielstw dyplomatycznych mieści się w Tel Awiwie. 2  (źródło)

Izrael, Państwo Izraela (hebr. – מדינת ישראל, trl. Yisra'el, Medinat Yisra'el, trb. Jisra’el, Medinat Jisra’el; arab. دولة اسرائيل, trl. Isrā’īl, Dawlat Isrā’īl, trb. Isra’il, Daulat Isra’il) – państwo położone na Bliskim Wschodzie.

Spis treści 1 Etymologia nazwy 2 Historia 3 Ustrój polityczny 4 Geografia 5 Siły Obronne Izraela 6 Gospodarka 7 Nauka i technologia 8 Demografia 9 Kultura 10 Przypisy 11 Bibliografia 12 Zobacz też 13 Linki zewnętrzne

[edytuj] Etymologia nazwy

Nazwa Izrael (hebr. ישׂראל) pochodzi z Biblii Starego Testamentu (por. Rodz. 32,29) i oznacza "ten, który walczy (razem) z Bogiem" (שרה – walczyć, bić się, wojować; אֵל – Bóg). Takie imię otrzymał patriarcha Jakub^[1].

Niektórzy komentatorzy są odmiennego zdania jeśli chodzi o sens znaczenia tego słowa. Niektórzy mówią, że słowo "Izrael" pochodzi od czasownika "śarar" i oznacza: "Bóg zasad" albo "Bóg osądzający"^[2]. Jeszcze inni tłumaczą to słowo jako "książę (mocny przed) u Boga" lub "walczący"^[3].

Z potomków Jakuba powstał biblijny naród, nazywany powszechnie Izraelczykami lub "Dziećmi Izraela".

Pierwsze historyczne użycia słowa "Izrael" pochodzi ze Steli Merenptaha, datowanej na okres 1224—1208 p.n.e.^[4].

Współczesne państwo Izrael (Medinat Yisrael) jest powszechnie nazywane "Eretz Israel" (Ziemia Izraela)^[5]. W pierwszych dniach niepodległości rząd używał słowa "Izrael" w odniesieniu do mieszkańców nowego państwa. Formalnie nazwy państwa po raz pierwszy użył minister spraw zagranicznych Mosze Szarett^[6].

[edytuj] Historia

Początki państwa żydowskiego sięgają X w. p.n.e.^[7]. To właśnie na obszarze obecnego Izraela powstały zręby religii abrahamicznych. Po zburzeniu świątyni w Jerozolimie przez Rzymian w 70 roku nastąpił okres rozproszenia Żydów (Diaspora). Żydzi żyjący w Diasporze zawsze mieli nadzieję powrotu do swojej ojczyzny^[8].

W XIX w. wraz z rozwojem syjonizmu powiększa się emigracja Żydów z Europy do Palestyny. W latach od 1922 do 1948 Palestyna została brytyjskim terytorium mandatowym^[9]. W 1947 została podzielona na dwa państwa: żydowskie i arabskie. 15 maja 1948 oficjalnie proklamowano Izrael, czego nie uznały kraje arabskie ^[10]. W latach od 1948 do 1949 trwała wojna między Arabami i Żydami, którzy zajęli 2/3 byłego brytyjskiego terytorium mandatowego (pozostałą część przyłączyły do siebie Jordania i Egipt). W 1956 Izrael wraz z Wielką Brytanią i Francją przeprowadził nieudaną inwazję na Egipt, po nacjonalizacji Kanału Sueskiego ^[11].

W 1967 Izrael podczas wojny sześciodniowej pokonał Egipt (zajął należące do niego tereny Półwyspu Synaj oraz Strefy Gazy), Jordanię (zajął Zachodni Brzeg Jordanu i część Jerozolimy) oraz Syrię (zajął Wzgórza Golan). W 1979 zawarł układ pokojowy z Egiptem, na mocy którego nastąpił stopniowy zwrot zajętego Półwyspu Synaj (był to pierwszy w historii układ pokojowy między Izraelem a państwem muzułmańskim). W 1981 nastąpiła aneksja przez Izrael Wzgórz Golan. W latach 1982-2000 Izrael był zaangażowany militarnie w Libanie. W 1987 wybuchła Pierwsza Intifada – powstanie ludności palestyńskiej w Samarii, Judei i Strefie Gazy. Od 1991 rozpoczęły się bliskowschodnie rozmowy pokojowe. W 1993 miało miejsce pierwsze izraelsko-palestyńskie porozumienie o ustanowieniu autonomii palestyńskiej w Strefie Gazy i mieście Jerycho (później poszerzenie jej na część Zachodniego Brzegu). W 1994 zawarto porozumienie kończące stan wojny Izraela z Jordanią. W 1998 miało miejsce kolejne porozumienie izraelsko-palestyńskie, przewidujące rozszerzenie obszaru autonomii palestyńskiej (wycofanie się wojsk Izraela z 13% Zachodniego Brzegu), w zamian za (między innymi) obietnicę Palestyńczyków podjęcia walki z terroryzmem. W 2000 nastąpiło załamanie rokowań i rozpoczęcie drugiej Intifady, w wyniku której doszło do ataków samobójczych Palestyńczyków, oraz działania armii izraelskiej, a także budowy muru odgradzającego od Izraela terytoria okupowane. W 2003 nowy amerykański plan pokojowy (tzw. mapa drogowa). W 2005 nastąpiło wycofanie się Izraelczyków z Gazy. W 2006 druga wojna libańska (kryzys Libański).

[edytuj] Ustrój polityczny

Izrael jest krajem demokracji parlamentarnej reprezentowanej przez władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą.

[edytuj] Geografia

Państwo Izrael jest położone na Bliskim Wschodzie, pomiędzy Morzem Śródziemnym, Morzem Martwym i Morzem Czerwonym. Sąsiaduje z Libanem, Syrią, Jordanią i Egiptem.

[edytuj] Siły Obronne Izraela

Cawa Hagana LeIsrael –wojska obronne Izraela zostały powołane do życia podczas wojny w 1948 roku

[edytuj] Gospodarka

Izrael jest najbardziej rozwiniętym ekonomicznie i przemysłowo krajem na Bliskim Wschodzie. Posiada zaawansowaną technologicznie gospodarkę z dużym udziałem państwowych przedsiębiorstw.

[edytuj] Nauka i technologia

Izrael posiada wysoko rozwinięte technologie, które są rozwijane głównie dzięki bazie naukowej tworzonej w tutejszych uczelniach i instytutach. Izraelscy naukowcy specjalizują się w dziedzinach: genetyki, nauk komputerowych, elektroniki, optyki, inżynierii i przemysłu high-technology. Izraelska nauka słynie z osiągnięć w technologiach wojskowych, ale również w rolnictwie, fizyce i medycynie.

[edytuj] Demografia

Większość ludności mieszka na wybrzeżu Morza Śródziemnego. W Izraelu jest wysoki poziom warunków bytowych i wykształcenia społeczeństwa. Jeden z najwyższych na Bliskim Wschodzie stopień urbanizacji. 90% ludności mieszka w miastach.

[edytuj] Kultura

Kultura Izraela jest nierozerwalnie połączona z długą historią judaizmu.

Liczne muzea sztuki znajdują się w Tel Awiwie, Hajfie, Herzliji, Jerozolimie i innych małych miasteczkach oraz kibucach. Kolonie artystów znajdują się w Jaffie, Safed i Ein Hod.

Izrael jest najbardziej tolerancyjnym krajem Bliskiego Wschodu pod względem praw dla homoseksualistów.

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Hupper Uri Izrael na rozdrożu, Warszawa, Res Polonia, ISBN 83-7071-376-9

[edytuj] Zobacz też

• Żydzi, judaizm, język hebrajski
• Światowa Organizacja Syjonistyczna
• Światowy Kongres Żydowski
• Agencja Żydowska
• Deklaracja Niepodległości Izraela

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona rządowa Izraela (wersja po angielsku)
• Najnowsza mapa Izraela w formacie pdf Israel Wonders
• Izrael – serwis poświęcony narodowi żydowskiemu
• Najnowsze wiadomości z Izraela
• Strona Towarzystwa Polsko-Izraelskiego "Nadzieja-Hatikvah"
• Święta ziemia płaczu Artykuł o konflikcie palestyńsko-izraelskim
• Zdjęcia z Izraela